MCH در آزمایش خون چیست؟ تفسیر، علت بالا و پایین بودن

MCH در آزمایش خون یکی از شاخص‌ های مهم کامل خون (CBC) است که میانگین مقدار هموگلوبین موجود در هر گلبول قرمز را نشان می‌ دهد. این شاخص به پزشکان کمک می‌ کند تا بهتر متوجه شوند آیا گلبول‌ های قرمز به‌ خوبی قادر به حمل اکسیژن هستند یا خیر. اما چرا اندازه‌ گیری مقدار هموگلوبین در هر سلول اهمیت دارد و چه ارتباطی با نوع کم‌ خونی یا اختلالات خونی دارد؟ در ادامه قصد داریم درباره مفهوم MCH، میزان نرمال آن، علل افزایش و کاهش MCH، راه‌ های تشخیص و اهمیت بررسی همزمان آن با سایر شاخص‌ های خونی مانند MCV و MCHC توضیح دهیم پس با ما همراه باشید.

MCH به چه معناست؟

MCH مخفف Mean Corpuscular Hemoglobin است و به معنی میانگین مقدار هموگلوبین موجود در هر گلبول قرمز می‌ باشد. به زبان ساده، این شاخص نشان می‌ دهد هر سلول قرمز خون به‌ طور متوسط چه مقدار هموگلوبین (پروتئین اصلی حمل اکسیژن) در خود دارد. بنابراین MCH کمک می‌ کند بفهمیم گلبول‌ های قرمز از نظر میزان هموگلوبین چقدر پُر هستند و در کنار شاخص‌ های دیگر CBC در بررسی انواع کم‌ خونی‌ ها کاربرد دارد. فرمول MCH معمولا به صورت زیر نوشته می‌ شود:

MCH = (هموگلوبین × 10) ÷ تعداد گلبول‌ های قرمز (RBC)

مقدار نرمال MCH در آزمایش خون چقدر است؟

مقدار نرمال MCH نشان‌ دهنده میانگین میزان هموگلوبین موجود در هر گلبول قرمز است و معمولاً بر حسب پیکوگرم (pg) گزارش می‌ شود. محدوده طبیعی این شاخص ممکن است با توجه به سن، جنسیت و رنج مرجع آزمایشگاه کمی متفاوت باشد. به همین دلیل، تفسیر نتیجه باید بر اساس محدوده درج‌ شده در همان برگه آزمایش انجام شود. در جدول زیر، محدوده‌ های رایج MCH آورده شده است.

نکته: محدوده مرجع MCH بین آزمایشگاه‌ ها متفاوت است، بنابراین عدد نهایی باید همراه با شاخص‌ هایی مانند MCV، MCHC و هموگلوبین تفسیر شود.

تفاوت MCH با شاخص‌ های MCV و MCHC

در گزارش آزمایش CBC سه شاخص مهم وجود دارد که در کنار هم برای تفسیر وضعیت گلبول‌ های قرمز استفاده می‌ شوند:

• MCV: میانگین حجم گلبول قرمز را نشان می‌ دهد.
• MCH: مقدار هموگلوبین موجود در هر گلبول قرمز را بیان می‌ کند.
• MCHC: غلظت هموگلوبین درون سلول را در صد سی سی گلبول قرمز مشخص می‌ کند.

ترکیب این سه شاخص کمک می‌ کند تا نوع کم‌ خونی (ماکروسیتیک، میکروسیتیک یا نورموسیتیک) مشخص شود و پزشک بتواند علت دقیق آن را تشخیص دهد.

بیشتر بخوانید: آزمایش RBC خون

علل بالا بودن MCH در آزمایش خون

افزایش MCH به معنی بزرگ‌ تر بودن اندازه‌ گلبول‌ های قرمز و افزایش مقدار هموگلوبین در هر سلول است. این حالت را کم‌ خونی ماکروسیتیک (Macrocytic Anemia) می‌ نامند. دلایل رایج بالا بودن MCH عبارتند از:

• اختلالات تیروئید
• بیماری‌ های کبدی
• مصرف زیاد الکل
• کمبود ویتامین B12 یا فولات (B9)
• مصرف برخی داروهای شیمی‌ درمانی یا ضد صرع

علل پایین بودن MCH در آزمایش خون

بهتر است بدانید کاهش MCH به معنای کوچکتر بودن گلبول‌ های قرمز و کاهش هموگلوبین درون آنها است؛ حالتی که به آن کم‌ خونی میکروسیتیک (Microcytic Anemia) گفته می‌ شود. دلایل شایع کاهش MCH عبارتند از:

• تالاسمی
• عفونت‌ های مزمن
• رژیم غذایی نامناسب و کمبود پروتئین
• فقر آهن (Iron Deficiency Anemia)
• از دست دادن خون (قاعدگی‌ های شدید، زخم معده و…)

بیشتر بخوانید: آزمایش HDL خون

علائم مرتبط با تغییر در مقدار MCH

لازم به ذکر است وقتی مقدار MCH از محدوده طبیعی خارج شود، ممکن است علائم زیر ظاهر شوند:

• تنگی نفس یا سرگیجه
• سردرد و ضعف عمومی
• خستگی و بی‌ حالی مزمن
• رنگ‌ پریدگی پوست و لب‌ ها
• ضربان قلب سریع‌ تر از حالت عادی

نکته: بهتر است بدانید این علائم اختصاصی MCH نیستند اما نشانه‌ ای از کم‌ خونی می باشند و نیاز به بررسی دقیق‌ تر دارند.

بیشتر بخوانید: آزمایش ESR چیست؟

چگونه مقدار MCH را به حالت طبیعی برگردانیم؟

برای بازگرداندن MCH به محدوده طبیعی، ابتدا باید علت اصلی مشخص شود.

• در MCH پایین: مصرف غذاهای سرشار از آهن مانند جگر، گوشت قرمز، عدس و اسفناج و در صورت لزوم مکمل‌ های آهن زیر نظر پزشک توصیه می‌ شود.
• در MCH بالا: افزایش مصرف منابع ویتامین B12 و فولات مانند تخم‌ مرغ، لبنیات و سبزیجات برگ‌ دار موثر می باشد.

همچنین کنترل مصرف الکل، پیروی از رژیم غذایی متعادل و انجام آزمایش‌ های دوره‌ ای برای پیشگیری از کم‌ خونی بسیار اهمیت دارد.

تفسیر MCH در آزمایش خون

تفسیر MCH به‌ تنهایی برای تشخیص بیماری کافی نیست و باید در کنار شاخص‌ هایی مانند MCV، MCHC، هموگلوبین و تعداد گلبول‌های قرمز بررسی شود. پایین یا بالا بودن این شاخص سرنخ‌ هایی درباره نوع کم‌ خونی و وضعیت گلبول‌ های قرمز ارائه می دهد. همچنین محدوده مرجع ممکن است بین آزمایشگاه‌ ها کمی متفاوت باشد. در جدول زیر، حالت‌های مختلف MCH و مفهوم کلی آنها آورده شده است.

نقش آزمایشگاه در تشخیص و تفسیر دقیق MCH

تفسیر صحیح شاخص MCH نیاز به دقت بالا در اندازه‌ گیری و آگاهی از زمینه‌ های بالینی بیمار دارد. آزمایشگاه پاتوبیولوژی و ژنتیک جردن با استفاده از دستگاه‌ های تمام اتوماتیک و کارشناسان مجرب، آزمایش‌ های خونی از جمله MCH  ، MCV، MCHC، RBC و Hb را با نهایت دقت انجام می‌دهد. جهت هماهنگی اعزام نمونه گیر به محل با شماره 09128905066 تماس حاصل فرمایید.

بیشتر بخوانید: آزمایش LDL چیست؟

اطلاعات تماس آزمایشگاه پاتوبیولوژی و ژنتیک جردن

• آدرس: بالاتر از چهارراه جهان کودک، بلوار آفریقا، قبل از پل میرداماد، خیابان عمدی، پلاک ۹
• شماره تماس: 02188798979
• ساعت کاری: شنبه تا چهارشنبه 6:30 تا 20 | پنجشنبه‌ ها 6:30 تا 18 | روزهای تعطیل 7 تا 15
• مشاوره ژنتیک: 09128905067
• هماهنگی نمونه‌ گیری در منزل: 09128905065 و 09128905066
• وب‌ سایت www.jordanmedlab.com
• اینستاگرام jordan.laboratory

نتیجه گیری

با توجه به مطالب ذکر شده در بالا نتیجه می گیریم ، MCH در آزمایش خون شاخصی بوده که نشان می‌ دهد هر گلبول قرمز به‌ طور متوسط چه مقدار هموگلوبین دارد و به همین دلیل، برای بررسی وضعیت کم‌ خونی‌ ها و کیفیت خون‌ رسانی بدن اهمیت زیادی دارد. با این حال، بالا یا پایین بودن MCH به‌ تنهایی برای تشخیص قطعی کافی نیست و باید در کنار شاخص‌ هایی مثل Hb، RBC، MCV، MCHC و RDW تفسیر شود. اگر مقدار MCH از محدوده طبیعی خارج باشد، نشانه‌ ای از کمبودهایی مانند فقر آهن یا کمبود ویتامین B12 و فولات و برخی شرایط دیگر می باشد؛ بنابراین بهترین کار این است که نتیجه را همراه با سایر فاکتورها و علائم بالینی بررسی کنید.

• گردآورنده: بخش علمی آزمایشگاه پاتوبیولوژی و ژنتیک جردن- خانم غزال گلابچی فرد