بیماری های مشترک انسان و سگ

بیماری های مشترک انسان و سگ یکی از موضوعات مهم در بهداشت فردی و نگهداری از حیوانات خانگی است زیرا هرچقدر ارتباط ما با سگ ها نزدیک تر شود، احتمال انتقال برخی عوامل بیماری زا نیز افزایش پیدا می کند. این بیماری ها که در علم پزشکی با نام زئونوز شناخته می شوند، می توانند از طریق ویروس ها، باکتری ها، انگل ها یا قارچ ها منتقل شوند و در صورت تشخیص دیرهنگام، گاهی پیامدهای جدی برای سلامت انسان ایجاد می کنند. در این مقاله، مهمترین بیماری های قابل انتقال بین انسان و سگ، راههای پیشگیری و روشهای تشخیص آنها را به صورت کامل بررسی می کنیم.

انواع بیماری های مشترک انسان و سگ

در ادامه به معرفی مهمترین و شایع ترین بیماری هایی می پردازیم که قابلیت انتقال بین انسان و سگ را دارند. هرکدام از این بیماری ها از نظر شدت، سرعت پیشرفت و روش تشخیص متفاوت هستند و شناخت آنها نقش مهمی در حفظ سلامت خانواده و حیوان خانگی دارد. در این بخش، ابتدا مقدمه ای کوتاه درباره اهمیت شناسایی این بیماری ها ارائه شده و سپس هر بیماری جداگانه بررسی می شود.

هاری (Rabies)

هاری یکی از شناخته شده ترین و خطرناک ترین بیماری های مشترک بین انسان و سگ است که اگر درمان نشود، تقریباً همیشه مرگبار است. این بیماری به دلیل درگیری سیستم عصبی مرکزی و سرعت پیشرفت بالا نیازمند تشخیص فوری است. آگاهی از علائم اولیه هاری و مراجعه سریع به مراکز درمانی بهترین راه جلوگیری از بروز عوارض مرگبار آن است.

نحوه انتقال

هاری معمولا از طریق گاز گرفتن، چنگ زدن یا ورود بزاق سگ آلوده به ویروس به داخل زخم باز منتقل می ‌شود. هرگونه تماس مستقیم بزاق حیوان بیمار با پوست آسیب ‌دیده یا غشاهای مخاطی نیز خطر ابتلا را افزایش می دهد.

علائم در انسان

• درد و سوزش در محل گزش

• تب، خستگی و بی قراری

• اسپاسم عضلات و ترس از آب

• در مراحل پیشرفته: فلج و مرگ

آزمایش های تشخیصی

• PCR ویروس هاری

• بررسی آنتی بادی های اختصاصی

بیشتر بخوانید: بیماری های مشترک انسان و پرندگان

سالمونلا (Salmonellosis)

سالمونلا نوعی عفونت باکتریایی است که از طریق سگ به انسان منتقل می شود و به خصوص کودکان و سالمندان را بیشتر درگیر می کند. اغلب افراد تصور می کنند این بیماری فقط از طریق غذا منتقل می شود اما تماس با حیوان آلوده نیز یکی از عوامل شناخته شده آن است.

نحوه انتقال

سالمونلا از طریق تماس مستقیم با مدفوع سگ آلوده یا لمس محیط، ظرف غذا و سطوحی که با باکتری آلوده شده‌ اند منتقل می‌ شود. انتقال غیرمستقیم از طریق دست ‌های آلوده نیز یکی از راه‌ های شایع ابتلا در انسان است.

علائم در انسان

• تب، لرز، تهوع

• اسهال خونی یا آبکی

• درد شدید شکمی و دهیدراتاسیون

آزمایش های تشخیصی

• کشت مدفوع

• PCR سالمونلا

• CBC

کیست هیداتید (Echinococcosis)

این بیماری انگلی معمولا به آرامی پیشرفت می کند و گاهی سال ها بدون علامت باقی می ماند. به همین دلیل، تشخیص زودهنگام آن اهمیت زیادی دارد. کیست هیداتید می تواند اندام های حیاتی مانند کبد، ریه یا مغز را درگیر کند.

نحوه انتقال

کیست هیداتید از طریق بلع تخم انگل موجود در مدفوع سگ آلوده یا خاک و سبزیجات آلوده منتقل می‌ شود. این تخم ‌ها پس از ورود به بدن انسان، از طریق دستگاه گوارش جذب شده و به اندام‌ های مختلف مهاجرت می کنند.

علائم در انسان

• درگیری کبد: درد و بزرگی کبد

• درگیری ریه: سرفه و تنگی نفس

• درگیری مغز: سردرد و تشنج

آزمایش های تشخیصی

• آنتی بادی ضد اکینوکوکوس

• تست های عملکرد کبد

لپتوسپیروز (Leptospirosis)

لپتوسپیروز یکی از بیماری های عفونی مهم است که در مناطق مرطوب شایع تر است. این بیماری می تواند باعث درگیری کلیه و کبد شود و در موارد شدید حتی منجر به شوک گردد.

نحوه انتقال

لپتوسپیروز از طریق تماس مستقیم با ادرار سگ آلوده یا استنشاق و لمس آب و خاک مرطوب آلوده به باکتری منتقل می ‌شود. این میکروب از طریق خراش‌ های پوستی یا غشاهای مخاطی وارد بدن انسان می شود.

علائم در انسان

• تب ناگهانی

• درد ساق پا

• زردی

• نارسایی کلیه

آزمایش های تشخیصی

• PCR لپتوسپیرا

• IgM

• BUN، Cr

بیشتر بخوانید: بیماری های مشترک انسان و گربه

تب مالت (Brucellosis)

تب مالت می‌تواند از طریق تماس مستقیم با ترشحات، خون یا مواد دفعی سگ آلوده به باکتری بروسلا منتقل شود. ورود این باکتری از طریق زخم‌های پوستی یا تماس دست‌های آلوده با دهان و چشم، احتمال ابتلای انسان را افزایش می‌دهد.

نحوه انتقال

تب مالت از طریق تماس مستقیم با ترشحات، خون یا مواد دفعی سگ آلوده به باکتری بروسلا منتقل می شود. ورود این باکتری از طریق زخم‌ های پوستی یا تماس دست ‌های آلوده با دهان و چشم، احتمال ابتلای انسان را افزایش می ‌دهد.

علائم در انسان

• تب های موج دار

• درد مفاصل

• خستگی شدید

آزمایش های تشخیصی

• رایت و 2ME

• PCR بروسلا

• ESR و CRP

توکسوکارا (Toxocariasis)

توکسوکارا یکی از بیماری های انگلی مهم است که بیشتر کودکان به آن مبتلا می شوند. این بیماری می تواند ارگان های مختلف بدن مانند چشم، کبد یا ریه را درگیر کند.

نحوه انتقال

توکسوکارا زمانی منتقل می ‌شود که فرد به ‌طور ناخواسته تخم انگل موجود در خاک آلوده یا از طریق دست ‌های آلوده به دهان، آن را ببلعد. این تخم‌ ها از مدفوع سگ آلوده وارد محیط شده و برای مدت طولانی در خاک باقی می‌ مانند.

علائم در انسان

• سرفه و تب

• مشکلات بینایی

• درد شکمی و بزرگی کبد

آزمایش های تشخیصی

• IgG ضد توکسوکارا

• CBC

قارچ پوستی (Ringworm)

قارچ پوستی یک عفونت شایع و بسیار مسری است که به سرعت از طریق تماس منتقل می شود. این بیماری خطرناک نیست اما بسیار آزاردهنده است.

نحوه انتقال

قارچ پوستی از طریق تماس مستقیم دست یا پوست انسان با نواحی آلوده روی بدن سگ منتقل می ‌شود. این قارچ‌ ها بسیار مسری هستند و حتی تماس کوتاه‌ مدت با مو، پوست یا وسایل آلوده حیوان باعث ابتلا می شود.

علائم در انسان

• ضایعات قرمز

• خارش

• پوسته پوسته شدن

آزمایش های تشخیصی

• کشت قارچ

• بررسی میکروسکوپی

بیشتر بخوانید: نمونه گیری در منزل در تهران

ژیاردیا (Giardiasis)

ژیاردیا نوعی انگل روده ای است که باعث مشکلات گوارشی شدید می شود. این انگل در آب های آلوده بسیار مقاوم است و به راحتی منتقل می شود.

نحوه انتقال

ژیاردیا بیشتر از طریق مصرف آب، غذا یا سطوح آلوده به کیست انگل منتقل می ‌شود. این کیست‌ ها بسیار مقاوم هستند و از طریق دست‌ های آلوده یا تماس با محیط آلوده ناشی از سگ، وارد دستگاه گوارش انسان می شوند.

علائم در انسان

• اسهال چرب

• نفخ

• درد شکمی

آزمایش های تشخیصی

• آنتی ژن ژیاردیا

• PCR

کمپیلوباکتر (Campylobacteriosis)

این بیماری یکی از علل شایع اسهال عفونی است و می تواند در برخی موارد عوارض عصبی ایجاد کند.

نحوه انتقال

کمپیلوباکتر از طریق تماس مستقیم با مدفوع سگ آلوده یا مصرف غذا و آب آلوده به باکتری منتقل می ‌شود. این باکتری از طریق دست ‌های آلوده نیز وارد بدن شده و باعث عفونت گوارشی در انسان می شود.

علائم در انسان

• اسهال خونی

• تب

• درد شکمی

آزمایش های تشخیصی

• کشت اختصاصی

• PCR

چرا آزمایشگاه جردن بهترین انتخاب برای تشخیص این بیماری است؟

• بوفه و صبحانه رایگان
• خدمت رسانی حتی در روز های تعطیل
• امکان خونگیری با استفاده از دستگاه رگ یاب
• تیم متخصص پاتوبیولوژی، عفونی و مولکولی
• سابقه درخشان در تشخیص بیماری های عفونی
• طرف قرارداد با تمامی بیمه های پایه و تکمیلی
• تجهیزات پیشرفته PCR و Real-Time PCR
• امکان نمونه گیری در منزل برای بیماران مشکوک
• گزارش دهی سریع، شفاف و امکان دریافت مشاوره رایگان
• بخش تخصصی میکروب شناسی، انگل شناسی و قارچ شناسی

اطلاعات آزمایشگاه جردن

• شماره تماس: 02188798979
• ساعات کاری: شنبه تا چهارشنبه 6:30 الی 20، پنجشنبه ها 6:30 الی 18، روزهای تعطیل 7 الی 15
• شماره مشاوره ژنتیک: 09128905067
• هماهنگی نمونه گیری در منزل: 09128905065 – 09128905066
  وب سایت:  www.jordanmedlab.com
• اینستاگرام  jordan.laboratory  

نتیجه گیری

با توجه به مطالب ذکر شده در بالا نتیجه می گیریم، بیماری های مشترک انسان و سگ با وجود شیوع نسبتاً محدود، از اهمیت زیادی برخوردار هستند زیرا تماس نزدیک با سگ ها می تواند زمینه انتقال برخی عوامل عفونی را فراهم کند. آگاهی از علائم اولیه، رعایت بهداشت فردی و مراجعه سریع به آزمایشگاه در صورت بروز نشانه های بیماری، بهترین راه برای جلوگیری از عوارض جدی این بیماری ها است. تشخیص دقیق آزمایشگاهی نقش کلیدی در کنترل و درمان این عفونت ها دارد و بسیاری از آنها تنها با تست های پیشرفته قابل شناسایی هستند. مراقبت صحیح از حیوان خانگی، واکسیناسیون منظم و نظافت محیط، مهمترین گام برای جلوگیری از ابتلا محسوب می شود.

• گردآورنده: بخش علمی آزمایشگاه پاتوبیولوژی و ژنتیک جردن- خانم غزال گلابچی فرد
• تایید صحت علمی : جناب آقای دکتر شهاب سلامی

منابع

• CDC – Zoonotic Diseases
• WHO – Rabies, Leptospirosis
• Mayo Clinic – Infectious Diseases
• Merck Veterinary Manual
• American Society for Microbiology
• Elsevier – Clinical Parasitology & Microbiology0