آزمایش آسپارتات آمینوترانسفراز AST (SGOT)

آزمایش آسپارتات آمینوترانسفراز یکی از آزمایش های مهم خون برای بررسی سلامت کبد و تشخیص آسیب برخی بافت های بدن است که میزان آنزیم AST را در خون اندازه گیری می کند. این آنزیم بیشتر در کبد، قلب، عضلات و کلیه ها وجود دارد و وقتی این بافت ها دچار آسیب یا التهاب شوند، مقدار آن در خون افزایش پیدا می کند. اما آیا بالا بودن AST همیشه نشانه بیماری کبدی است؟ بسیاری از افراد بعد از دریافت نتیجه آزمایش با این سوال روبه رو می شوند و می خواهند بدانند عدد طبیعی این آزمایش چقدر است و چه عواملی می تواند نتیجه آن را تغییر دهد. در این مقاله به طور کامل بررسی می کنیم آزمایش آسپارتات آمینوترانسفراز چیست، چرا انجام می شود، عدد نرمال آن چقدر است و تغییرات این آزمایش چه معنایی دارد.

آزمایش آسپارتات آمینوترانسفراز چیست؟

آزمایش آسپارتات آمینوترانسفراز یا آزمایش AST، یک آزمایش خون مهم برای اندازه گیری سطح آنزیم AST و بررسی وضعیت کبد است. این آنزیم بیشتر در کبد وجود دارد اما در اندام هایی مانند قلب، کلیه ها و ماهیچه ها نیز یافت می شود. زمانی که سلول های کبدی یا برخی بافت های دیگر آسیب ببینند، مقدار AST در خون افزایش پیدا می کند. به همین دلیل بالا بودن این آنزیم می تواند نشانه ای از آسیب کبدی یا برخی مشکلات بافتی باشد. نام دیگر AST، آنزیم SGOT است و تفسیر نتیجه آن معمولا در کنار سایر آزمایش های کبدی انجام می شود.

بیشتر بخوانید: آزمایش شمارش ائوزینوفیل

دلایل انجام تست AST

آزمایش AST یکی از آزمایش های مهم برای بررسی سلامت کبد و شناسایی آسیب سلولی در بدن است. پزشکان معمولا این تست را در کنار سایر آزمایش های کبدی درخواست می کنند تا علت علائم، ارزیابی بیماری های کبدی یا روند درمان را دقیق تر بررسی کنند. از آنجا که آنزیم AST علاوه بر کبد در قلب، کلیه ها، مغز و ماهیچه ها نیز وجود دارد، افزایش آن می تواند نشانه آسیب در یکی از این بافت ها باشد.

دلیل انجام آزمایش AST	توضیحات
بررسی سلامت کبد	مهم ترین کاربرد آزمایش AST، ارزیابی عملکرد کبد و شناسایی آسیب یا التهاب سلول های کبدی است. در صورت آسیب کبد، این آنزیم وارد جریان خون می شود و سطح آن بالا می رود.
کمک به تشخیص بیماری های کبدی	پزشک از تست AST برای کمک به تشخیص مشکلاتی مانند کبد چرب، هپاتیت، التهاب کبد، آسیب دارویی کبد و برخی بیماری های مزمن کبدی استفاده می کند.
بررسی علت علائم مشکوک	اگر فرد علائمی مانند زردی پوست و چشم، خستگی، ضعف، درد شکم، تهوع یا کاهش وزن بی دلیل داشته باشد، آزمایش AST می تواند به بررسی علت کمک کند.
ارزیابی افراد پرخطر	افرادی که سابقه خانوادگی بیماری کبدی دارند یا به چاقی، دیابت، مصرف الکل یا برخی اختلالات متابولیک مبتلا هستند، ممکن است برای غربالگری نیاز به انجام این آزمایش داشته باشند.
پایش روند درمان بیماری کبدی	در افرادی که تحت درمان بیماری های کبدی هستند، آزمایش AST به پزشک نشان می دهد که درمان تا چه حد موثر بوده و آیا آسیب کبدی در حال کاهش است یا خیر.
بررسی تاثیر داروها بر کبد	بعضی داروها می توانند به کبد آسیب برسانند. پزشک ممکن است برای کنترل عوارض دارویی و بررسی سلامت کبد، آزمایش AST را به صورت دوره ای تجویز کند.
بررسی آسیب بافت های دیگر	چون AST در قلب، ماهیچه ها، کلیه ها و مغز هم وجود دارد، گاهی افزایش آن می تواند ناشی از آسیب یا التهاب در این اندام ها باشد و به بررسی های بیشتر نیاز داشته باشد.
تفسیر نتایج در کنار سایر آزمایش ها	تست AST معمولا به تنهایی تفسیر نمی شود و در کنار آزمایش هایی مانند ALT، ALP و بیلی روبین به پزشک کمک می کند دید دقیق تری از وضعیت کبد و سایر بافت ها داشته باشد.

تست AST چگونه انجام می شود؟

• آزمایش AST با گرفتن یک نمونه خون ساده از ورید بازو انجام می شود و از نظر روند انجام، شبیه بیشتر آزمایش های خون است.
• ابتدا ناحیه موردنظر ضدعفونی می شود، سپس کارشناس آزمایشگاه با سوزن مقدار کمی خون از رگ می گیرد.
• نمونه خون جمع آوری شده برای اندازه گیری سطح آنزیم آسپارتات آمینوترانسفراز یا AST به بهترین آزمایشگاه تهران فرستاده می شود.
• اگر آزمایش AST همراه با سایر تست های کبدی یا آزمایش های تکمیلی انجام شود، ممکن است پزشک چند ساعت ناشتایی را توصیه کند.
• در صورتی که فقط آزمایش AST درخواست شده باشد، معمولا آمادگی خاصی لازم نیست، اما در بسیاری از موارد حدود 5 ساعت ناشتایی پیشنهاد می شود.
• پیش از انجام آزمایش، باید پزشک را از مصرف هر نوع دارو، مکمل یا گیاهان دارویی مطلع کنید، چون بعضی از آن ها می توانند نتیجه آزمایش را تغییر دهند.
• بعد از خون گیری، فرد معمولا می تواند بدون مشکل به فعالیت های روزمره خود برگردد، مگر اینکه پزشک توصیه دیگری داشته باشد.

سطوح طبیعی AST چه مقدار است؟

سطح طبیعی AST در آزمایش خون معمولا بر اساس محدوده مرجع هر آزمایشگاه تفسیر می شود و یک عدد ثابت و کاملا یکسان برای همه افراد ندارد. روش انجام آزمایش، نوع دستگاه ها و حتی ویژگی هایی مانند سن و جنس می توانند باعث تفاوت جزئی در نتیجه شوند. به همین دلیل بهترین راه این است که عدد AST همیشه در کنار رنج نرمال درج شده در برگه آزمایش و با نظر پزشک بررسی شود.

وضعیت AST	محدوده تقریبی	توضیحات
سطح طبیعی AST در بزرگسالان	معمولا حدود 10 تا 40 U/L	این بازه در بسیاری از آزمایشگاه ها به عنوان محدوده نرمال در نظر گرفته می شود، اما ممکن است کمی متفاوت باشد.
AST پایین	کمتر از محدوده مرجع آزمایشگاه	پایین بودن AST معمولا اهمیت بالینی زیادی ندارد، مگر اینکه همراه با سایر نتایج غیرطبیعی بررسی شود.
AST بالا	بیشتر از محدوده مرجع آزمایشگاه	افزایش AST می تواند نشانه آسیب کبدی، التهاب کبد، بیماری های عضلانی یا آسیب برخی بافت های دیگر باشد.
تفاوت بین آزمایشگاه ها	متغیر	هر آزمایشگاه ممکن است بر اساس روش اندازه گیری خود، محدوده نرمال متفاوتی گزارش کند.
تاثیر سن و جنس	متغیر	در بعضی موارد، سن، جنس و شرایط بدنی فرد می توانند باعث تفاوت جزئی در تفسیر نتیجه شوند.
واحد اندازه گیری AST	U/L یا IU/L	نتیجه این آزمایش معمولا با این واحدها گزارش می شود و هر دو برای بیان غلظت آنزیم در خون به کار می روند.

چه سطحی از AST خطرناک است؟

بالا بودن AST همیشه به معنای خطرناک بودن وضعیت نیست و شدت آن باید در کنار علائم بیمار، سایر آزمایش های کبدی و نظر پزشک بررسی شود. با این حال، در بزرگسالان اگر سطح AST به بیش از 1000 U/L برسد، معمولا یک افزایش بسیار شدید در نظر گرفته می شود و با آسیب قابل توجه سلول های کبدی، هپاتیت حاد، آسیب دارویی کبد یا برخی شرایط جدی دیگر مرتبط می باشد.

بالا بودن AST به چه معنا است؟

بالا بودن AST در آزمایش خون معمولا نشانه آن است که در یکی از بافت های بدن، به خصوص کبد، عضلات یا قلب، آسیب یا التهاب ایجاد شده است. آنزیم AST به طور طبیعی داخل سلول ها وجود دارد و زمانی که سلول ها دچار صدمه شوند، این آنزیم وارد جریان خون می شود و مقدار آن در نتیجه آزمایش افزایش پیدا می کند. به همین دلیل بالا بودن AST به تنهایی یک بیماری مشخص را ثابت نمی کند، اما می تواند هشداری مهم برای بررسی دقیق تر وضعیت سلامت فرد باشد.

در بسیاری از موارد، افزایش AST با مشکلات کبدی ارتباط دارد، اما این تنها علت آن نیست. از آنجا که این آنزیم در اندام های مختلف بدن وجود دارد، پزشک برای تفسیر درست نتیجه، آن را در کنار علائم بیمار و سایر آزمایش ها بررسی می کند. مهمترین علت هایی که می توانند باعث بالا بودن AST شوند عبارت اند از:

• بیماری های کبدی مانند هپاتیت، کبد چرب و التهاب کبد
• آسیب به سلول های کبد در اثر مصرف بعضی داروها
• مصرف زیاد الکل و اثر آن بر عملکرد کبد
• آسیب های عضلانی یا بیماری های مربوط به عضلات
• ورزش سنگین و فعالیت بدنی شدید پیش از آزمایش
• برخی مشکلات قلبی که با آسیب بافتی همراه هستند

پایین بودن AST نشانه چیست؟

پایین بودن AST در آزمایش خون معمولا نگران کننده نیست و در بیشتر موارد به تنهایی نشانه یک بیماری خاص محسوب نمی شود. این آنزیم به طور طبیعی در خون در مقادیر کم وجود دارد و زمانی بیشتر مورد توجه قرار می گیرد که سطح آن بالا برود. به همین دلیل، پایین بودن AST اغلب اهمیت بالینی کمتری نسبت به افزایش آن دارد.

با این حال، در بعضی شرایط پزشک ممکن است پایین بودن AST را نیز در ارزیابی کلی وضعیت سلامت در نظر بگیرد. مهمترین نکاتی که درباره پایین بودن AST باید بدانید عبارت اند از:

• پایین بودن AST در بسیاری از افراد می تواند یک یافته طبیعی و بدون اهمیت خاص باشد
• این وضعیت معمولا به تنهایی نشانه بیماری کبدی یا مشکل جدی نیست
• گاهی کمبود ویتامین B6 ممکن است با کاهش سطح AST ارتباط داشته باشد
• تفاوت در روش انجام آزمایش و تجهیزات آزمایشگاهی می تواند روی عدد نهایی اثر بگذارد
• سن، جنس، وضعیت تغذیه و شرایط جسمی فرد نیز ممکن است باعث تفاوت جزئی در نتیجه شوند
• تفسیر پایین بودن AST باید در کنار سایر آزمایش های کبدی و نظر پزشک انجام شود

بیشتر بخوانید: آزمایش ویتامین D

نتیجه گیری

با توجه به مطالب ذکر شده در بالا نتیجه می گیریم، آزمایش آسپارتات آمینوترانسفراز یا AST یکی از آزمایش های مهم برای بررسی سلامت کبد و برخی بافت های دیگر مانند عضلات و قلب است. بالا بودن AST می تواند نشانه آسیب سلولی، التهاب کبد، بیماری های کبدی، آسیب عضلانی یا مصرف برخی داروها باشد. در مقابل، پایین بودن AST معمولا اهمیت بالینی زیادی ندارد و اغلب به تنهایی نگران کننده نیست. تفسیر نتیجه این آزمایش باید همیشه در کنار آزمایش هایی مانند ALT، ALP و بیلی روبین انجام شود. همچنین محدوده طبیعی AST ممکن است بر اساس روش آزمایشگاه، سن، جنس و شرایط بدنی فرد متفاوت باشد.

• گردآورنده: بخش علمی آزمایشگاه پاتوبیولوژی و ژنتیک جردن- خانم سعیده گوهری
• تایید صحت علمی : جناب آقای دکتر شهاب سلامی

https://www.medicalnewstoday.com/articles/320982#summary