آزمایش شمارش ائوزینوفیل یکی از بخش های حیاتی در بررسی وضعیت سیستم ایمنی بدن است که به پزشکان کمک می کند تا واکنش های آلرژیک، عفونت های انگلی و برخی اختلالات خونی را شناسایی کنند. ائوزینوفیل ها دسته ای از گلبول های سفید خون هستند که نقش مستقیمی در پاسخ های ایمنی بدن ایفا کرده و توازن آن ها نشان دهنده سلامت عمومی ارگان هاست. در این مقاله به بررسی دقیق ماهیت این آزمایش، نحوه انجام، تفسیر نتایج نرمال و غیرنرمال، علل افزایش یا کاهش سطح این سلول ها و پیامدهای ناشی از آن خواهیم پرداخت.
آزمایش ائوزینوفیل (Eosinophil) چیست؟
آزمایش شمارش ائوزینوفیل یک تست تشخیصی است که به منظور اندازه گیری تعداد دقیق این نوع خاص از گلبول های سفید در هر میلی متر مکعب خون انجام می شود. ائوزینوفیل ها به عنوان بخشی از سیستم دفاعی بدن، وظیفه مقابله با تهدیدات خارجی نظیر انگل ها، باکتری ها و عوامل ایجادکننده آلرژی را بر عهده دارند و نوسان در تعداد آنها سرنخ های مهمی از وضعیت داخلی بدن ارائه می دهد.
اگر فردی علائم عفونت های پایدار یا واکنش های آلرژیک شدید و بی دلیل را نشان دهد، پزشک معمولاً درخواست آزمایش خون شمارش ائوزینوفیل را صادر می کند. همچنین، در مواردی که نتایج آزمایش CBC (شمارش کامل خون) در بخش گلبول های سفید دارای ناهنجاری باشد، برای بررسی دقیق تر زیرگروه ها، این آزمایش به عنوان یک تست تکمیلی و تخصصی توصیه می گردد.
آزمایش شمارش ائوزینوفیل چگونه انجام می شود؟
آمادگی برای آزمایش خون شمارش ائوزینوفیل معمولاً پیچیده نیست و در اکثر موارد نیاز به ناشتایی طولانی مدت وجود ندارد، مگر اینکه آزمایش های هم زمان دیگری تجویز شده باشد. با این حال، بسیار مهم است که فرد قبل از آزمایش، لیست داروهای مصرفی خود را در اختیار پزشک قرار دهد زیرا برخی داروها به طور موقت سطح این سلول ها را دستخوش تغییر می دهند.
در صورتی که بیمار نیاز به انجام هم زمان چندین آزمایش خون (مانند قند خون یا چربی) داشته باشد، ممکن است ۸ تا ۱۰ ساعت ناشتایی توسط مرکز درمانی توصیه شود. فرآیند نمونه گیری بسیار ساده و مشابه سایر آزمایش های خون روتین است؛ متخصص آزمایشگاه با استفاده از یک سوزن استریل، نمونه خون را از ورید بازوی فرد جمع آوری کرده و در لوله های مخصوص نگهداری می کند.
پس از جمع آوری، نمونه به آزمایشگاه ارسال می شود تا با استفاده از روش های رنگ آمیزی اختصاصی، ائوزینوفیل ها در زیر میکروسکوپ یا توسط دستگاه های خودکار از سایر سلول های خونی متمایز شوند. تکنسین آزمایشگاه با شمارش دقیق این سلول ها، گزارشی جامع از وضعیت تعداد آن ها تهیه کرده و برای تفسیر نهایی در اختیار پزشک قرار می دهد.
نتایج آزمایش شمارش ائوزینوفیل به چه معنا است؟
تفسیر نتایج آزمایش ائوزینوفیل بر عهده پزشک است که با در نظر گرفتن علائم بالینی و محدوده مرجع آزمایشگاه، وضعیت بیمار را ارزیابی می کند. نتایج این تست نشان می دهد که آیا سیستم ایمنی بدن در حال پاسخ دادن به یک عامل تحریک کننده (مانند حساسیت یا انگل) است یا اینکه تحت تأثیر عواملی همچون داروهای کورتیکواستروئیدی کاهش یافته است.
سطوح نرمال
در یک فرد بزرگسال سالم، تعداد طبیعی ائوزینوفیل ها معمولاً بین ۴۵۰ تا ۵۰۰ سلول در هر میلی متر مکعب خون در نظر گرفته می شود. البته باید توجه داشت که محدوده مرجع در آزمایشگاه های مختلف ممکن است به دلیل استفاده از تجهیزات متفاوت، تفاوت های جزئی با یکدیگر داشته باشد که در برگه آزمایش قید می گردد.
بیشتر بخوانید: آزمایش آنتی بادی هپاتیت C
تعداد ائوزینوفیل بالا (ائوزینوفیلی)
افزایش تعداد ائوزینوفیل ها در خون را اصطلاحاً «ائوزینوفیلی» می نامند که بسته به شدت افزایش، به سه دسته تقسیم می شود. این تقسیم بندی به پزشک کمک می کند تا فوریت و نوع مداخلات درمانی را بهتر تشخیص دهد.
جدول دسته بندی سطوح ائوزینوفیلی:
| شدت ائوزینوفیلی | محدوده تعداد سلول (در میلی متر مکعب) |
| خفیف | ۵۰۰ تا ۱۵۰۰ سلول |
| متوسط | ۱۵۰۰ تا ۵۰۰۰ سلول |
| شدید | بیش از ۵۰۰۰ سلول |
تعداد ائوزینوفیل بالا ممکن است به دلایل متعددی رخ دهد که برخی از شایع ترین آن ها در جدول زیر آورده شده است:
| علت افزایش ائوزینوفیل | توضیحات مختصر |
| آلرژی و آسم | واکنش به گرده ها، حیوانات یا مواد محرک تنفسی |
| عفونت های انگلی | ورود کرم ها یا انگل ها به دستگاه گوارش یا بافت ها |
| بیماری های پوستی | اختلالاتی مانند اگزما یا درماتیت شدید |
| بیماری های خودایمنی | حمله سیستم ایمنی به بافت های خودی |
| سرطان های خاص | مانند لوسمی یا بیماری لنفوم |
| سندرم هیپرائوزینوفیلیک | افزایش مداوم و بدون علت مشخص ائوزینوفیل ها |
تعداد ائوزینوفیل کم
زمانی که تعداد ائوزینوفیل ها به کمتر از ۳۰ سلول در هر میلی متر مکعب خون برسد، پزشکان آن را به عنوان سطح پایین در نظر می گیرند. اگرچه کاهش ائوزینوفیل ها به تنهایی همیشه نگران کننده نیست اما نشانه ای از تغییرات هورمونی یا پاسخ های خاص بدن به استرس های فیزیکی می باشد.
علل اصلی کاهش این سلول ها شامل موارد زیر است:
- مصرف الکل: استفاده مفرط از الکل بر مغز استخوان تأثیر گذاشته و تولید گلبول های سفید را مختل می کند.
- داروهای کورتیکواستروئیدی: این داروها با سرکوب سیستم ایمنی، تعداد ائوزینوفیل های در گردش را کاهش می دهند.
- تولید بیش از حد کورتیزول: در شرایطی مانند سندرم کوشینگ، هورمون کورتیزول باعث کاهش فعالیت ایمنی و افت سطح ائوزینوفیل می شود.
- واکنش به عفونت های شدید: در موارد سپسیس، بدن ممکن است تمام منابع دفاعی خود را مصرف کرده و با افت شدید سلول ها مواجه شود.
عوارض بالا بودن سطح ائوزینوفیل
بالا بودن سطح ائوزینوفیل ها اگر به صورت خفیف باشد، معمولاً علامت خاصی ایجاد نمی کند و ممکن است در یک آزمایش روتین کشف شود. اما زمانی که این افزایش به صورت پایدار و شدید باقی بماند، به بافت های بدن آسیب می رساند زیرا این سلول ها مواد شیمیایی خاصی آزاد می کنند که در مقادیر زیاد باعث التهاب بافتی می شود.
اگر ائوزینوفیلی شدید درمان نشود، تجمع این سلول ها در اندام هایی مانند قلب، ریه، کبد و سیستم عصبی منجر به آسیب های جبران ناپذیر ارگانی می شود. در موارد بسیار حاد و نادر، سطوح بسیار بالای ائوزینوفیل نشان دهنده بدخیمی های خونی یا عفونت های تهاجمی است که در صورت عدم مداخله فوری، پتانسیل کشندگی دارند.
بیشتر بخوانید: آزمایش RBC خون
عوارض پایین بودن سطح ائوزینوفیل
در اکثر موارد، پایین بودن سطح ائوزینوفیل به تنهایی دلیلی برای نگرانی جدی محسوب نمی شود زیرا سایر اجزای سیستم ایمنی بدن (مانند نوتروفیل ها و لنفوسیت ها) قادرند این کاهش را جبران کنند. با این حال، اگر این افت در کنار سایر ناهنجاری های خونی مشاهده شود، نیازمند بررسی دقیق تر توسط متخصص است.
پزشک معمولا زمانی نگران سطح پایین ائوزینوفیل می شود که فرد علائم اختلالات هورمونی (مانند مشکلات غدد فوق کلیوی) یا سوءمصرف الکل داشته باشد. در غیر این صورت، اگر سایر شاخص های گلبول سفید در محدوده نرمال باشند، سطح پایین ائوزینوفیل تحت نظر گرفته شده و اقدام درمانی خاصی لازم ندارد.
انجام آزمایش شمارش ائوزینوفیل در منزل
شما می توانید آزمایش Eosinophils را در منزل تحت پوشش بیمه های پایه و تکمیلی انجام دهید. آزمایشگاه پاتوبیولوژی و ژنتیک جردن با تمامی بیمه های پایه و تکمیلی طرف قرارداد می باشد. جهت هماهنگی اعزام نمونه گیر به محل با شماره های 09128905065 و 09128905066 تماس حاصل فرمایید.
بیشتر بخوانید: آزمایش هماتوکریت
نتیجه گیری
با توجه به مطالب ذکر شده در بالا نتیجه می گیریم، تغییر در تعداد ائوزینوفیل های خون همواره نشان دهنده یک تغییر در وضعیت دفاعی بدن است که علت آن از یک حساسیت ساده تا بیماری های پیچیده خودایمنی متغیر می باشد. تشخیص علت زمینه ای از طریق آزمایشات تکمیلی، اولین قدم برای بازگرداندن این سلول ها به سطح طبیعی و حفظ سلامت بافت های بدن است. بیماران مبتلا به آلرژی یا عفونت های انگلی معمولاً با داروهای ضدحساسیت یا ضدانگل بهبود می یابند، در حالی که افراد دارای بیماری های مزمن یا خودایمنی ممکن است به درمان های جامع تری مانند داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی و اصلاح سبک زندگی نیاز داشته باشند.
